woningmarkt en leefomgeving

Onderzoeks- en adviesbureau voor de woningmarkt en leefomgeving Companen brengt jaarlijks de 10 trends voor woningmarkt en leefomgeving uit. Mede aangejaagd door de komende verkiezingen, beweegt de woningmarkt zich naar nieuwe oplossingen.

Vorig jaar vroeg de woningmarkt actie. Dat verandert niet. Maar het gesternte is positiever. Dit zijn volgens Companen de 10 trends voor woningmarkt en leefomgeving in 2021.

1. Wonen kristallisatiepunt van oplossingen bij maatschappelijke opgave

Het besef groeit dat wonen geen verdienmodel is, maar een maatschappelijke voorziening. Wonen vormt de onmisbare schakel tussen voldoende betaalbare volkshuisvesting (Woningwet), goede ruimtelijke ordening (Omgevingswet) en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen (Wonen en zorg).

2. Nieuw financieel evenwicht tussen haalbaar en betaalbaar

Het rijk past de huurtoeslag aan: vereenvoudigd en minder foutgevoelig. Hopelijk blijvend gericht op betaalbaar wonen. En wat doet een nieuw kabinet met de verhuurderheffing en hypotheekrenteaftrek? Aanpassing is nodig voor een nieuw noodzakelijk evenwicht tussen betaalbaar voor de consument en haalbaar voor de bouwer of corporatie.

3. Revival van de rol gemeenten en regio’s

Oplossingen voor de woningmarkt moeten op lokaal of hoogstens regionaal niveau gevonden worden. Gemeenten nemen steeds meer die verantwoordelijkheid door regie en samenwerking. Een minister van Volkshuisvesting in het nieuwe kabinet kan een impuls geven aan deze lokale verantwoordelijkheid.

4. Corporaties meer actief op de randen van het speelveld

Met de Woningwet zijn corporaties aanvankelijk terug naar hun vermeende kerntaak gegaan. Door trends als de huisvesting van zeer kwetsbare (zorg)groepen, strikte domeinafbakening van zorg en wonen, en minder draagkracht van de omgeving krijgen corporaties meer op hun bord. Corporaties werken daarom bewust steeds meer op de randen van het speelveld.

5. Langer thuis goed mogelijk, maar met grenzen

De taskforce wonen en zorg moedigt gemeenten aan om woonzorgvisies te integreren in het woonbeleid. Deze verbinding is cruciaal, omdat langer zelfstandig wonen een gecombineerde vastgoed- en maatschappelijke opgave is. Er worden steeds meer manieren gevonden om mensen zo goed mogelijk hun plek te bieden in de samenleving. Ondanks goede bedoelingen lukt dit niet altijd. Specifiek woonzorgaanbod blijft noodzakelijk.

6. Herwaardering van gezondheid in en om woningen

De Woningwet kent zijn oorsprong in de volksgezondheid. Als gevolg van de pandemie krijgt ruimte in en om de woning hernieuwd aandacht. Op naar een groene en frisse woonomgeving zonder hittestress. Minder verdichten en meer aandacht voor groen in de omgeving. Dit heeft hernieuwd betekenis voor spreiding van woningbouw: over Nederland en in het evenwicht tussen inbreiding en uitbreiding.

7. De drieslag van 2021: energiezuinig, circulair, klimaatbestendig

In 2021 maken de gemeenten hun transitievisie warmte, het vertrekpunt voor de lokale dialoog over zuinig omgaan met warmte en energie. De transitievisies fungeren daarmee als vliegwiel voor acties voor een toekomstbestendige leefomgeving: met zorg voor  energie, klimaatbestendigheid en circulariteit. Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen.

8. Publieke en private partners: één voor allen, allen voor één

Bouwbedrijven, ontwikkelaars, corporaties en overheid zoeken elkaar meer en meer op. De een kan niet presteren zonder de ander: in plaats van ‘hoe bereik ik míjn resultaat’, is de vraag volgens Companen: ‘wat kunnen we voor elkaar betekenen’. Publiek-private samenwerking kent een revival.

9. Oplossen woningtekort: meer dan bouwen

De aandacht bij het oplossen van het woningtekort ligt naast nieuwbouw op het anders gebruiken van bestaand vastgoed. Er kan meer met de bestaande woningvoorraad door splitsen, co-housing, etc. Overheden beseffen dat ze hiervoor binnen hun systemen ruimte moeten bieden.

10. Anders bouwen: flexibel, conceptueel en industrieel

We staan op een kruispunt. Traditionele bouwvormen zijn te duur en te star. Flex-wonen biedt ruimte aan de veranderende vraag van spoedzoekers, arbeidsmigranten, kleine huishoudens, statushouders. Conceptueel bouwen en industrieel bouwen helpen de kosten verlagen. Dit vraagt nieuwe organisatievormen om ruimte te geven aan deze concepten en gezamenlijke inkoop ten behoeve van schaal. Met een nieuwe rol voor (samenwerkende) gemeenten: inkoop van bouwstromen.