DNB: onderwaterhypotheken blijven probleem

Het aantal hypotheken dat 'onder water' staat, is in de afgelopen twee jaar gedaald. Toch zal de problematiek voorlopig niet verdwijnen. Dat blijkt uit onderzoek van De Nederlandsche Bank (DNB) op basis van nieuwe gegevens over de hypotheken van drie miljoen Nederlandse huishoudens sinds 2013.

In de afgelopen twee jaar is het aantal hypotheken waarbij de schuld hoger is dan de waarde van het huis gedaald van 1,3 miljoen naar ongeveer 960.000. Deze afname is volgens het onderzoek van DNB het gevolg van contractuele aflossingen, vrijwillige aflossingen en de stijging van de huizenprijzen.

Aflossingen 

De afgelopen twee jaar hebben Nederlandse huishoudens ruim € 29 mld extra afgelost op hypotheken; in 2013 € 11 mld en in 2014 € 18 mld. Dat is aanzienlijk meer dan in de jaren daarvoor. Verklaring hiervoor is de lage depositorente, waardoor extra aflossen vaak aantrekkelijker is dan sparen. Het grootste deel van de vrijwillige aflossingen is dan ook gedaan door oudere huishoudens, die een deel van hun spaargeld hebben gebruikt om extra af te lossen op hun vaak al lage hypotheek. Ook is vaker afgelost door huishoudens die een relatief hoge hypotheekrente betalen.

Beperkt effect

De extra aflossingen hebben echter maar beperkt bijgedragen aan de daling van het aantal onderwaterhypotheken, die vooral voorkomen onder jonge huishoudens. Van de extra aflossingen is in totaal € 6 mld betaald op onderwaterhypotheken. Slechts in 11% van alle gevallen zorgde de extra aflossing ervoor dat een onderwaterhypotheek weer ‘boven water’ kwam. De extra aflossingen hebben er wel aan bijgedragen dat het gemiddelde onderwaterbedrag sinds begin 2013 is afgenomen van 20% tot 16% van de waarde van de woning.

Herstel huizenmarkt

De hypotheken in sommige regio's, zoals Amsterdam en Utrecht zijn veelal weer boven water gekomen. In grote delen van het land liggen de huizenprijzen op dit moment echter nog onder het niveau van begin 2013. DNB verwacht wel dat het herstel van de woningmarkt de komende tijd doorzet. Berekeningen van de toezichthouder laten echter zien dat ook bij stijgende huizenprijzen een deel van de hypothekenvoorraad nog geruime tijd onder water staat. Als de huizenprijzen de komende jaren met 2% à 3% per jaar blijven stijgen, dan zullen in 2020 nog steeds 250 tot 350 duizend van deze hypotheken onder water staan. Dit betekent dat deze huishoudens gedurende meer dan zeven jaar geconfronteerd worden met een restschuld na verkoop en daardoor moeilijker kunnen verhuizen.

Schenkingen

Volgens DNB heeft de tijdelijke verruiming van de schenkingsvrijstelling wel een rol gespeeld, ondanks dat dit op basis van de beschikbare cijfers niet is vast te stellen. Echter in de periode waarin het maximale belastingvrije bedrag was verhoogd van € 52.000 naar € 100.000 werden vaker dan daarvoor aflossingen gedaan boven de € 52.000. Aflossingen van deze omvang waren in deze periode goed voor ruim 60% van alle vrijwillige aflossingen.