Aandeel kleine banken op hypotheekmarkt groeit

Grote banken zijn nog altijd de grootste hypotheekverstrekkers van Nederland. Maar de kleinere banken winnen terrein. Dat blijkt uit een statistische analyse van De Nederlandsche Bank (DNB).

Het aandeel van de kleinere banken (met een balans tussen 10 en 50 miljard euro) is de laatste jaren toegenomen, ten koste van het aandeel van de grote banken (met een balans van meer dan € 50 miljard).

Volgens DNB zou dat bijvoorbeeld kunnen komen door de afgenomen verschillen in de gehanteerde hypotheekrente. In het verleden konden grote banken hypotheken aanbieden tegen een gemiddeld lagere rente, omdat zij over meer kapitaal beschikten en makkelijker een beroep konden doen op extern kapitaal. Kleinere banken waren meer aangewezen op - relatief duur – spaargeld van de eigen klanten, waardoor zij gedwongen waren een hogere rente te rekenen. Vanaf 2014 hebben kleinere banken dit verschil kunnen inlopen. Op dit moment ligt de gemiddelde hypotheekrente die zij in rekening brengen zelfs lager dan die van de grootbanken.

De kleinere banken die hun marktaandeel hebben zien toenemen zijn bestaande spelers die hun hypothekenportefeuille aanzienlijk hebben uitgebreid. In sommige gevallen betreft het ook banken die deel uitmaken van een groep inclusief een verzekeraar, waarbij de beslissing om als groep uit te breiden in hypotheken resulteert in meer hypotheken op de bankbalans van het concern.

Driekwart hypotheekschuld verstrekt door banken

In het eerste kwartaal van dit jaar hadden Nederlandse huishoudens een hypotheekschuld van € 715 miljard, een lichte toename (1 procent) ten opzichte van een jaar eerder. Hoewel andere niet-bancaire partijen zoals verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsinstellingen steeds actiever zijn geworden op de hypotheekmarkt, is het aandeel van de verschillende spelers op de markt de laatste jaren wat gestabiliseerd. De bankensector heeft nog altijd verreweg de meeste hypothecaire leningen aan huishoudens op de balans. Als de hypotheken die banken naar andere partijen hebben verplaatst (zogenoemde securitisaties) worden opgeteld bij de hypotheken die op de bankbalans staan, dan wordt zo’n driekwart van de Nederlandse hypotheekschuld (€527 miljard) verstrekt door de banken.

Binnen de bankensector worden de hypothecaire leningen traditioneel verstrekt door een relatief klein aantal banken. Desalniettemin vertoont deze concentratie van de hypotheken binnen de sector niet altijd een stabiel patroon. Zo is in de grafiek een toename van de concentratie zichtbaar tijdens de financiële crisis. De sterke stijging in Q3-2010 heeft een duidelijke oorzaak: de overname van Fortis Bank door ABN Amro en daarmee de opname van de hypothekenportefeuille van Fortis in die van ABN Amro. Daarnaast zijn er in de periode 2010-2014 wat kleinere schommelingen geweest in de concentratie, zoals in Q4-2010 door de fusie tussen BLG Hypotheekbank en SNS Bank en in Q2-2012 door de overname van Friesland Bank door Rabobank.

Bron: DNB