DNB

DNB: hypotheekrenteaftrek verder omlaag, ook voor bestaande huiseigenaren

De hypotheekrente moet na de verkiezingen verder omlaag, ook voor bestaande gevallen. Dat stelt Job Swank, directeur monetaire zaken en financiële stabiliteit bij De Nederlandsche Bank (DNB). ‘De nog altijd riante leensubsidie maakt Nederland kwetsbaar’

De Nederlandsche Bank stelde tijdens een conferentie 30 januari de groeiverwachting voor komend jaar naar boven bij, naar 2,3 procent. Swank sprak van een 'mooie basis voor een volgend kabinet om aan de toekomst te werken'. Maar de Centrale Bank vindt de economie veel te kwestbaar omdat de woningmarkt, net als voor de crisis, de motor is van het herstel. Zo schrijven onder meer de Volkskrant en NRC.

Wel of niet morrelen

DNB pleit al langer voor verdere versobering van de hypotheekrenteaftrek. Voormalig minister van Wonen Stef Blok stelde voor zijn recente aftreden nog dat er voorlopig niet verder gemorreld gaat worden aan de fiscale regeling voor huiseigenaren.

Af van impliciete subsidie

Swank, verantwoordelijk voor economisch beleid en onderzoek bij DNB, noemde als een van de maatregelen het verder verlagen van de hypotheekrenteaftrek. Het huidige kabinet heeft al besloten die op termijn terug te brengen van maximaal 52 naar 38 procent. Wat Swank en DNB betreft, blijft het daar niet bij: “De hypotheekrenteaftrek een ‘impliciete subsidie’ van de overheid waar we eigenlijk vanaf zouden moeten.”

Ook bestaande gevallen

Een manier om dit te doen is om het eigen huis, net als de rest van iemands vermogen en schulden, onder te brengen in box 3. “Als je kijkt naar de zeer lage hypotheekrente, dan is dit het moment om over zulke maatregelen na te denken. Ook bestaande gevallen moeten hier dan meer onder vallen.” Wel zouden de veranderingen geleidelijk moeten worden doorgevoerd.

Eigen huis als vermogen

Nu nog wordt lenen voor een eigen woning door de Belastingdienst gunstiger behandeld dan inkomen uit sparen en beleggen. Bij de belastingaangifte kun je, in de zogeheten box 1, je uitgaven aan hypotheekrente aftrekken van je belastbaar inkomen. Eigen vermogen wordt belast in box 3. “Het zou mij een lief ding waard zijn als de hypotheekrente naar box 3 ging”, zei Swank. “Zo wordt lenen niet meer bevoordeeld ten opzichte van sparen”, aldus de DNB-econoom. Een koopwoning wordt dan behandeld als vermogen. Swank zei dat dit effectief neerkomt op een zwaardere belasting op eigen woningbezit.

Uitzonderlijke invloed op groei

Met het voorstel wil Swank bereiken dat de Nederlandse economie minder afhankelijk wordt van de ontwikkelingen op de woningmarkt. De woningmarkt is nu de motor van het economische herstel. Alleen al de directe investeringen in woningen stegen in 2015 met maar liefst 27 procent, goed voor een halve procent extra economische groei. "Dat is uitzonderlijk veel, want relatief maakt de woningmarkt een klein deel uit van het bbp. Dat kun je niet eindeloos volhouden.”

Consumentenbestedingen en -vertrouwen

Deels beïnvloedt de aantrekkende woningmarkt de bbp-groei direct: mensen verbouwen woningen, kopen keukens en leggen tuinen aan. Deels gaat het indirect: bij een gunstige woningmarkt stijgt doorgaans ook het consumentenvertrouwen. Dit ligt momenteel op het hoogste niveau in ruim negen jaar.

Hollen of stilstaan

Maar zakt de huizenmarkt in, dan krijgt de economie een klap. De dubbele recessie in Nederland na de financiële crisis was zwaarder dan elders in Europa. Nu presteert de Nederlandse economie juist bovengemiddeld. Swank: “Het is nu hollen of stilstaan met de Nederlandse economie. Daar moeten we vanaf.”

Vrije sector huur

Een ander punt van aandacht is volgens Swank de 'beroerde' vrije sector. Willen huizenkopers een alternatief hebben, dan moeten er snel meer goede, betaalbare huurwoningen in dit segment worden gebouwd.

Studie snelle stijging huizenprijzen

In februari verwacht DNB met een speciale studie te komen naar de uitzonderlijk snelle stijging van de huizenprijzen in de grote steden, met name Amsterdam. “Het lijkt er voorlopig niet op dat deze ontwikkeling helemaal door schulden gedreven is”, meldt Swank alvast, “maar ik ben er nog niet gerust op.”

Het kabinet besloot eerder ook al de maximaal toegestane hypotheekschuld terug te brengen van 106 procent van de woningwaarde in 2012 tot 100 procent in 2018. Bij nieuwe hypotheken is aflossing verplicht geworden. Dit scheelt slechts ‘een beetje’, aldus Swank. 

Bronnen: Volkskrant en NRC