Ouderen met aflossingsvrije hypotheek in de problemen

Kamervragen over problemen senioren met niet afgeloste hypotheek

Kamerlid Henk Nijboer (PvdA) heeft 2 maart Kamervragen gesteld aan minister Wopke Hoekstra (Financiën) naar aanleiding van onderzoek van ouderenbond Anbo en EenVandaag. Uit dat onderzoek, bleek dat honderdduizenden ouderen met een aflossingsvrije hypotheek in de problemen komen, of dreigen te komen.

Uit het onderzoek onder 4000 senioren - dat in januari werd gepubliceerd, blijkt dat ruim 40% van de ouderen met een aflossingsvrije hypotheek niet goed heeft nagedacht over hoe ze hun woningschuld na 30 jaar kunnen aflossen. Ruim 90% van de deelnemers aan de enquête maakte zich ook geen zorgen over het aflopen van de looptijd van hun hypotheek. Ouderen zijn volgens de onderzoekers niet goed voorbereid ‘voor torenhoge kosten’.

Oproepen tot aflossen

Kamerlid Nijboer wil weten of de minister heeft kennisgenomen van dit onderzoek. Hij  refereerde daarbij tevens aan de Nederlandsche Bank: “Wat vindt u ervan dat volgens De Nederlandsche Bank (DNB) honderdduizenden ouderen met aflossingsvrije hypotheken in de problemen dreigen te komen?" Daarmee doelt het Kamerlid op de zorgen die De Nederlandsche Bank (DNB), Autoriteit Financiële Markten (AFM) en het ministerie van Financiën vorig jaar mede naar aanleiding van het onderzoek hebben geuit. 

Toen waarschuwde Klaas Knot, president van DNB: “Aflossingsvrij wekt de suggestie dat er niet op hoeft worden afgelost. Maar dat is natuurlijk alleen gedurende de looptijd. Aan het einde van de looptijd moet het hele bedrag in één keer worden afgelost en dat kan grote problemen geven.” De drie instellingen hebben banken vorig jaar al opgeroepen actief hun klanten op te roepen af te lossen op hun schuld voordat de 30 jaar voorbij zijn.  Ondanks de oproep van AFM en DNB is 86 procent van de ondervraagden niet actief door de bank benaderd om te spreken over het aflossen van de lening.

Banken verplicht tot helpen?

Uit de Kamervragen van Nijboer is op te maken dat hij vindt dat de verantwoordelijkheid van banken veel verder gaat dan enkel het oproepen tot aflossen. Volgens Nijboer rust er een plicht op banken om na afloop van de aflossingsvrije periode met mensen een oplossing te zoeken, met als streven dat zij zoveel mogelijk in hun eigen huis kunnen blijven wonen. “Bent u bereid te kijken of de huidige regels die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hanteert knellend zijn en waar mogelijk die knelpunten weg te nemen?”

Op kosten gejaagd

Daarnaast klonk er duidelijk een verwijt: “Klopt het dat banken die eerst aflossingsvrije hypotheken adviseerden nu vaak niet bereid zijn aan het einde van de looptijd een nieuwe hypotheek aan te bieden, met als gevolg dat mensen noodgedwongen moeten verhuizen?”. Volgens Nijboer zijn het juist ouderen met een laag inkomen die alleen een AOW, of AOW en een beetje pensioen hebben, momenteel bovengemiddeld de dupe. Hij vraagt aan Hoekstra of zij door het beleid van banken op kosten worden gejaagd. 

Overwaarde slecht benut

Uit het onderzoek is tenslotte gebleken dat - hoewel ruim 90 procent van de respondenten aangaf overwaarde op het huis te hebben - dat voor de banken niet van belang blijkt te zijn. Zij kijken bij het oversluiten van de hypotheek naar het inkomen, wat bij gepensioneerden over het algemeen is gedaald ten opzichte van de periode toen de hypotheek werd aangegaan. Om van de overwaarde te kunnen profiteren of om betaalbare maandlasten te houden zal in uiterste gevallen het huis verkocht moeten worden.

Noorwegen als voorbeeld

Nijboer vraagt zich tevens af hoe het kan dat overwaarde van huizen door ouderen in Nederland slecht kan worden benut, terwijl daar volgens hem in veel andere landen goede ervaringen mee zijn. Het Kamerlid stelt voor het toe te staan dat ouderen met een beperkt pensioen een deel van de overwaarde van hun huis kunnen opnemen en legt daarbij een brug naar Noorwegen: “Wat vindt u van het Noorse model, waarbij mensen op twee manieren kunnen kiezen tegen redelijke voorwaarden hun overwaarde te verzilveren? Bent u bereid in Nederland de seniorenlening en de ‘Bankrekeninghypotheek’ mogelijk te maken door met banken in gesprek te gaan?”.

Rampspoed in 2035

Volgens De Nederlandsche Bank bestaat de Nederlandse hypotheekschuld voor bijna 55% uit aflossingsvrije leningen, wat in totaal neerkomt op 340 miljard. De DNB voorspelt dat in 2035 een piek van 700.000 huiseigenaren te maken gaat krijgen met de problematiek. Uit eerder onderzoek van de ING bleek al dat de helft van de 50-plussers aflossen en sparen voor de hypotheek niet nodig vindt. De Nederlandsche Bank schat dat 200.000 huishoudens met een aflossingsvrije hypotheek in de problemen kunnen komen. Ruim 1 miljoen huishoudens hebben een hypotheek op hun huis waarbij ze een deel van de lening niet hoeven af te lossen. Totdat de hypotheek afloopt. 

Bronnen: AMweb.nl en eenvandaag.avrotros.nl