Rondetafelgesprek Tweede kamer

NVM en VBO Makelaar geven visie op startersproblematiek aan Tweede Kamer

Vandaag geeft een breed scala aan partijen op uitnodiging van de Tweede Kamer hun visie op de problemen van starters op de huidige woningmarkt. Ook branchevereniging NVM en VBO Makelaar nemen deel aan het rondetafelgesprek. Vastgoed haalt voor u de belangrijkste punten uit de door hen ingediende position papers.

De vraag naar woningen is met name in de stedelijke gebieden zeer sterk gestegen. Deels wordt dit veroorzaakt door een mondiale trend van verstedelijking. Er heerst daar een stevige druk op de woningmarkt met een beperkt aanbod.

Uit de analyses van het NVM blijkt dat vooral het woningaanbod dat financierbaar is voor starters, de afgelopen periode zeer snel is gedaald. In de krappe gebieden ligt het aantal woningen waaruit een starter kan kiezen op slechts 2,6. Tegelijkertijd worden ook minder woningen in dit segment aan de woningvoorraad toegevoegd. Nieuwbouw richt zich steeds meer op het duurdere segment en corporaties zijn de laatste jaren minder woningen gaan uitponden, waardoor ook vanuit de bestaande woningvoorraad weinig betaalbaar aanbod wordt toegevoegd. Het logische gevolg van deze schaarste is een scherpe prijsstijging, met als resultaat dat nog minder woningen voor starters bereikbaar worden.

Bouw cruciaal

Nieuwbouw is volgens alle partijen aan tafel van cruciaal belang, zowel koop als huurwoningen. Volgens berekeningen uit het Financieel Dagblad moeten er jaarlijks zo'n 70.000 tot 100.000 woningen bij worden gebouwd, terwijl Nederland de afgelopen jaren is blijven steken op een gemiddelde van 50.000 woningen. De schaarste drijft de prijzen op en maakt een woning nog onbereikbaarder.

Schulden

Vanaf 2018 wordt de LTV-norm verlaagd naar 100%. Een dergelijke verlaging zal de positie van starters verder doen verslechteren, vinden vele partijen aan tafel, waaronder NVM en VBO Makelaar. Ze pleiten dan ook dat de LTV niet verder verlaagd moet worden na 2018. Door de verlaging zullen koopstarters meer eigen geld moeten meenemen om onder meer de kosten koper te bekostigen. De noodzaak tot sparen staat echter haaks op de hogere schulden als gevolg van het leenstelsel voor studenten. Zeker bij hogere schulden levert dit een aan de woningmarkt gerelateerde financieringsproblematiek op en daarmee een verminderde starterpositie. Daarnaast laten de hoge huren in studentensteden weinig ruimte voor sparen.

Niet voldoende alternatieven

Op dit moment zijn er onvoldoende alternatieve woonopties beschikbaar. Sociale huurwoningen zijn vaak geen optie: de wachtlijsten zijn te lang of starters komen überhaupt niet in aanmerking. Dit geldt met name voor HBO/-WO-afgestudeerden. Studentenwoningen kennen vaak een campuscontract, waardoor deze woonruimte vrij snel na afstuderen moet worden verlaten. Het aanbod in de particuliere huurmarkt is echter ook te beperkt, waardoor de huurprijzen hoog zijn en zullen blijven stijgen. Het kopen van een huis wordt steeds lastiger door de ingeperkte financieringsmogelijkheden. Dat is terug te zien in de cijfers. In 2014 was het aandeel van starters in hypotheekmarkt nog 50%, in 2017 is dat gedaald tot 29,5%.

Nationale coördinatie nieuwbouw

Waar de NVM pleit voor een minister van Bouwen, vindt ook VBO Makelaar dat er een minister verantwoordelijk moet worden gesteld voor de woningmarkt. De minister zal op nationaal niveau aansprakelijk moeten worden gesteld voor de (nieuw)bouw productie. ‘‘Te vaak laten lokale overheden andere (financiële) belangen zwaarder wegen dan die van woningzoekenden. Bindende afspraken tussen hogere en lagere overheden zijn nodig,’’ meldt VBO Makelaar. ‘’Uiteindelijk zien wij maar één echte oplossing voor het probleem van starters: zorgen dat er snel meer woningaanbod bij komt’’. De NVM bedoelt daarmee vooral aanbod dat ook kwalitatief goed aansluit bij de lokale vraag, zodat het de komende jaren de concurrentie op de woningmarkt aankan. Deels door in de steden meer koopwoningen voor starters te bouwen, maar vooral door te bouwen voor de doorstroming, zodat er meer koopwoningen voor starters in de bestaande bouw vrijkomen. Daarnaast zal volgens NVM de vrije huursector de komende jaren fors moeten worden vergroot, met name in het middensegment. NVM betwijfelt of de huidige inzet daarvoor voldoende is.

Verdere oplossingen

Om het voor starters wat minder moeilijk te maken, worden er door VBO Makelaar verschillende oplossingen voorgelegd. Zo is een Landelijke Starterslening een mogelijke oplossing. Dit biedt de financiële ondersteuning die starters nodig hebben. Het afschaffen van de overdrachtsbelasting voor starters is een andere mogelijke oplossing en ook pleit VBO dat de aflossing bij de eerste koopwoning wordt beperkt naar 50%. NVM wil noodzakelijke infrastructuur realiseren om bepaalde regio’s beter bereikbaar te maken. Tevens zal de betaalbaarheid van het wonen, zowel in de koop- als de huursector moeten worden bevorderd. De knelpunten die een snelle realisatie van nieuwbouw in de weg staan zullen moeten worden weggenomen.

Wilt u alle deelnemende partijen van het rondetafelgesprek weten? Klik dan hier

Klik hier voor de volledige position paper van NVM.
Klik hier voor de volledige position paper van VBO Makelaar.