Volgens de Vereniging Eigen Huis blijft de toewijzingsprocedure bij nieuwbouwwoningen ondoorzichtig. Daarom pleit de belangenvereniging voor huiseigenaren bij Tweede Kamerleden voor het opstellen van duidelijke spelregels bij de loting. Volgens VEH is er sinds haar alarmerende onderzoek uit 2001 weinig veranderd.

In een uitgebreide reportage deed NRC onlangs verslag van gefrustreerde aspirant-kopers die de toewijzingsprocedure van ontwikkelende bouwers, projectontwikkelaars of makelaars schimmig vinden. Zij vermoeden dat er sprake is van vriendjespolitiek. Verder klaagden ze over een gebrek aan duidelijkheid waarom ze ondanks hun inschrijving niet in aanmerking kwamen voor een woning.

Lees verder onder de afbeelding

Frustraties bij aspirant-kopers over ondoorzichtige toewijzing van nieuwbouwwoningen

Meldpunt VEH

De klachten over een ondoorzichtige toewijzingsprocedure bij nieuwbouwwoningen zijn niet nieuw. De VEH stelde in 2017 een meldpunt in voor bezwaarmakers. Ruim 100 meldingen kwamen binnen over oneerlijke toewijzingspraktijken of onduidelijke spelregels bij verlotingen van een woning. Een kwart van de respondenten liet weten geërgerd te zijn  over de schimmige procedure. Eén van de melders vertelde letterlijk: “Ondanks twee nadrukkelijke verzoeken weigerde een makelaars te vertellen wat de criteria waren en hoe de toewijzing uiteindelijk heeft plaatsgevonden.”

Vriendjespolitiek

Volgens de VEH vermoedde een kwart van de respondenten vriendjespolitiek bij de toewijzing van een nieuwbouwwoning. Zo beweerden klagers dat woningen in handen kwamen van particuliere beleggers die cash konden betalen. Of dat projectontwikkelaars en makelaars achter de schermen woningen gunden aan eigen relaties. Deze vermoedens konden niet hard worden gemaakt. Hoewel het meldpunt is gesloten kunnen aspirant-kopers die zich benadeeld voelen nog steeds hun bezwaren melden bij de VEH.

Lotingen zonder notaris

Volgens woordvoerder Wike Wilbrink van VEH weten kandiaat-kopers dikwijls nog steeds niet waarom ze wel of niet zijn ingeloot. Volgens klagers bij het meldloket verlopen veel lotingen zonder toezicht van een notaris. “Dat lokt problemen uit tussen ontwikkelaars en kopers onderling. Bouwers en ontwikkelaars moeten per project duidelijk van tevoren aangeven hoe de loting ervoor verloopt, zodat de schaarse nieuwbouwwoningen eerlijk worden verdeeld.” Verder pleit VEH voor lotingen onder notarieel toezicht.

Lees verder onder afbeelding

Volgens veel klagers verlopen veel lotingen zonder notarieel toezicht

Onderzoek VEH

Overigens trok VEH in 2001 al aan de bel. Uit eigen onderzoek bleek toen dat 169-aspirant kopers zich benadeeld voelden bij toewijzing van een nieuwbouwwwoning. Bij de helft van de klachten was sprake van vermeende vriendjespolitiek of ongeoorloofde koppelverkoop. VEH bood de resultaten van het onderzoek aan bij de toenmalige staatssecretaris van Volkshuisvesting, Johan Remkes. In het NRC zegt woordvoerder Hans André de la Porte van VEH dat er sindsdien “verdomd weinig veranderd is.” Destijds bloedden gesprekken tussen VEH en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) over het opstellen van spelregels dood. De VEH wil dat gemeenten meer voorwaarden stellen aan de toewijzingsprocedures door projectontwikkelaars, terwijl gemeenten vinden dat ze daar geen wettelijke instrumenten voor hebben.

Huisvestingswet

De Huisvestingswet biedt weinig mogelijkheden voor gemeenten om eisen te stellen aan de toewijzing van nieuwbouwwoningen. Sinds 2015 is het belangrijkste uitgangspunt van deze wet dat elke Nederlandse burger zich vrij mag vestigen, zonder dat er regels worden gesteld aan woonruimteverdeling voor nieuwbouwwoningen. Belangenvereniging voor projectontwikkelaars, Neprom, heeft wel een gedragscode opgesteld en pleit voor heldere toegangscriteria en een transparante procedure. De vereniging legt echter niets verplicht op aan haar leden. In principe zijn projectontwikkelaars vrij woningen toe te wijzen zoals zij dat willen. Meestal doen ze dat in samenwerking met een makelaar.