Makelaars zijn eerder bereid om woonfraude door criminelen te melden als dat anoniem kan. Dat zegt voorzitter Onno Hoes van de NVM in een reactie op een uitzending van actualiteitenprogramma Nieuwsuur dat er in Nederland duizenden huurwoningen illegaal bewoond worden door criminelen. NVM, Vastgoedpro en VBO hebben samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne gestart om verhuurmakelaars bewust te maken van deze misstanden en de meldingsbereidheid daarmee te verhogen.

Uit de uitzending blijkt dat het dikwijls gaat het om criminelen die een anoniem adres nodig hebben. De verhuurmakelaar moet de dikwijls vervalste werkgeversverklaring en de loonstrookjes van de nieuwe huurder bij diens werkgever controleren, maar doet dat volgens Hoes niet altijd uit angst voor repercussies. “Makelaars zijn vaak te bang voor de georganiseerde misdaad om verdachte zaken te melden“, zei de NVM-voorman tegen de NOS. Gevolg is dat gemeenten niet weten wie er op deze adressen staan ingeschreven. Daarmee blijven de criminele bewoners onder de radar. Zodoende kunnen ze ongestoord hun gang gaan met illegale prositutie, hennepteelt of productie van synthetische drugs in de woning.

Overheid loopt 5,5 miljard euro mis

Volgens Hoes is nog maar het topje van de ijsberg ontdekt. George Rasker van het Aanjaagteam Ondermijning laat weten dat het probleem in alle Nederlandse gemeenten speelt. De overheid loopt alleen al jaarlijks 5,5 miljard euro mis doordat de illegale bewoners geen belasting betalen. Ze weten aan de woningen te komen via tussenpersonen, die bij de verhuurmakelaars de huurcontracten afsluiten.

Afgelopen week stuitte de politie wederom op een groep criminelen in een luxe woonwijk in Diemen. Zij woonden daar anoniem dankzij een valse werkgeversverklaring.  Bij een inval van de politie en de FIOD onlangs in zestien panden in Rotterdam werden drie malafide verhuurmakelaars aangehouden op verdenking van het verhuren van dergelijke ‘spookwoningen’ en het witwassen van crimineel geld via vastgoed. Ook in Amsterdam en Tilburg zijn inmiddels politie-acties opgezet tegen malafide verhuurmakelaars en criminelen die vanuit woonwijken opereren.

Voorkeur duurdere huurwoningen

Volgens teamchef Arno van Leeuwen van het Amsterdamse rechercheteam dat strijdt tegen dit soort praktijken, huren criminele organisaties vaak duurdere huurwoningen tussen de 1000 en 2000 euro. Bij voorkeur met een garage onder de flat, zodat een auto niet te zien is. De criminele organisatie heeft speciale kantoortjes in dienst die valse werkgeversverklaringen en loonstroken opstellen. Van Leeuwen: “Ze voeren een dermate hoog salaris op dat ze voldoen aan de inkomenseisen van de verhuurder. Deze verhuurders controleren vervolgens in het geheel niet of deze formulieren wel kloppen.”

Ingewikkeld voor makelaars

Uit onderzoek van de Financial Intelligence Unit Nederland over 2019 blijkt dat slechts 1,5% van de makelaars in Noord Holland een officiële melding heeft gedaan. Volgens de voorzitter van de NVM is het vaak ingewikkeld voor makelaars om te bepalen of ze ergens een melding van moet doen. “Soms maak je iets mee wat ongebruikelijk is, maar weet je niet of dit verdacht is. Je zoekt naar harde feiten, maar dat blijkt lastig”, zei Hoes in een webinar ‘Dat zit vast goed’ over de rol van onder andere makelaars om het witwassen in de vastgoedmarkt aan te pakken.

Makelaar als poortwachter

Desalniettemin verlangen Van Leeuwen, Rasker en burgemeester Erik Boog van Diemen dat de makelaars beter hun taak als ‘poortwachter’ gaan vervullen om woonfraude tegen te gaan. De burgemeester van Diemen wil dat verhuurders op landelijke schaal verdachte huurders screenen en daarbij een zwarte lijst kunnen aanleggen. De NVM pleit ervoor dat de verhuurmakelaar anoniem melding kan doen van illegale huur van de woning voor criminele activiteiten. NVM, Vastgoedpro en VBO hebben samen met Meld Misdaad Anoniem een campagne opgestart om verhuurmakelaars bewust te maken van deze misstanden en de meldingsbereidheid daarmee te verhogen.

Opsporing frauduleuze huurders

Enkele jaren geleden hadden de VBO, NVM en de gemeente Tilburg samen het zogeheten stoplichtconvenant ontwikkeld om frauduleuze huurders op te sporen. Voor de ondertekening van een huurcontract checkte justitie de naam, adres en woonplaats van aspirant huurders. Kwam daaruit een crimineel verleden naar voren, dan werd de woning niet verhuurd. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken maakte echter een einde aan dit instrument vanwege de privacygevoeligheid.